Welkom koempel!
Wat speelt
er ondergronds?
Weet je nog,
koempel?

Wat speelt
er bovengronds?

Het bovenhalen
van ons verleden
voor onze toekomst.
Samen het verleden bovenhalen.
Glück Auf!
Terug naar nieuws

Opstand in Heerlen

Over opstand en stille helden

Bovengronds schreef het onderstaande artikel over de lezing van Maurice Hermans (auteur Antistad) in het Nederlands Mijnmuseum tijdens de Maand van de Geschiedenis.

In amper twee decennia van economische hoogtij naar heroïnehoofdstad. Met grote criminaliteit tot gevolg. Hoe is Heerlen, eens een welvarende en veelbelovende Industrie-Neustadt verandert tot de krimpende stad van vandaag? Die vraag intrigeert Maurice Hermans. Hermans onderzocht de post-mijn periode, een tijd die Heerlen heeft gevormd tot de stad die ze vandaag is. Hij schreef er het boek De Antistad over.

Heerlen: een stad van contrasten
Maurice Hermans begint zijn lezing in het Heerlense Mijnmuseum met het jaar van de definitieve mijnsluiting, 1974. Van de daaropvolgende periode is weinig documentatie. Een periode waarin erfgoed uit het roemruchte mijnverleden rigoureus uit het straatbeeld verdwijnt. Prachtige monumentale en industriële panden gaan verloren in de sloopkoorts van de jaren ’80. De stad kampt met hoge werkloosheid. Een uitzichtloze situatie, waarin drugs haar intrede doet. Olie op het vuur is de Amerikaanse ‘War on Drugs’, die verslaafde soldaten uit de Vietnamoorlog naar het in 1966 in Brunssum gevestigde NATO trekken.

Opstand
Een samenleving die gewoonlijk niet tegenstribbelt is het beu. Drugsoverlast en prostitutie hebben in de jaren ‘90, na het centrum en stationsgebied, ook de Heerlense woonwijken bereikt. De Zuid-Limburgse cultuur, die amper polarisatie kent komt in verzet. In eerste instantie tegen de tippelzone op de Heksenberg. Als de meer dan 150-dagen durende demonstratie succesvol blijkt – de gedoogzone wordt ongebruikt gesloten – is het vuur aangewakkerd.

Voor zijn onderzoek put Maurice Hermans grotendeels uit keukentafelgesprekken met inwoners van Heerlen die de omslag van hoogtij naar laagtij van dichtbij meemaakten. Rob Heuperman, actievoerder uit de wijk Schandelen doet zijn verhaal.

Stille helden
Heuperman is inwoner van Schandelen, de buurt achter het station in Heerlen. In de jaren 80 en ’90 wordt hij dagelijks geconfronteerd met de drugsproblematiek en de daaraan gekoppelde criminaliteit en prostitutie. Het eerste ‘toerisme’ van Heerlen behelst meer dan 600 verkeersbewegingen per uur in een gebied van drie straten. Samen met bewoners komt hij in opstand. Ze noteren nummerborden van auto’s die meerdere keren per uur de straten passeren. De prostituanten, vaak uit Duitsland, die soms op één avond 250 kilometer aflegden in de wijk, werden zichtbaar. Het bewonersinitiatief besluit brieven te sturen om de prostituanten te behoeden voor de risico’s op hiv. Negentien jaar lang knokt de wijk voor haar leefbaarheid. De opening van de tippelzone op industriegebied de Beitel is een overwinning. Het aantal prostituees neemt af en de tippelzone wordt uiteindelijk gesloten. Operatie Hartslag maakte vanaf 2001 definitief een einde aan de problematiek, maar de echte helden van Heerlen, dat zijn de dappere bewoners met hart voor Heerlen.

Dat het onderwerp leeft merk je ook aan het publiek dat tijdens de lezing een actieve bijdrage levert. Vragen worden gesteld ter verdieping, persoonlijke anekdotes gedeeld en er wordt van gedachte gewisseld over de krimp waar Heerlen mee kampt. Een geslaagde avond!