Welkom koempel!

Ontdek alle kleuren
van het mijnverleden
Weet je nog,
koempel?
Wat speelt
er bovengronds?
Het bovenhalen
van ons verleden
voor onze toekomst.
Samen het verleden bovenhalen.
Glück auf!
Terug naar Mijn Verhaal

Zwart

Het mijnverleden van James Jetlag

Het verleden herbeleven

Martin Plag, beter bekend als James Jetlag, maakt sinds 2008 muurschilderingen op beroepsmatig niveau. Hij is geboren in Kerkrade en heeft zijn gehele jeugd in de regio Parkstad gewoond. Ze noemen hem dan ook niet voor niets een kind van de streek. James Jetlag is opgegroeid in de restanten die ooit tot de Mijnstreek behoorden. Restanten waarvan hij nooit exact wist wat het was, totdat hij zich er op latere leeftijd in ging verdiepen en het kwartje viel.

De interesse in het mijnverleden kwam beetje bij beetje. Toch was er één specifieke herinnering uit zijn jeugd die James Jetlag niet los kon laten. “Ik was 1,5 jaar oud toen ik bij mijn vader op de arm zat. We keken samen naar buiten toen er ineens een grote schoorsteen omviel. Jaren later ben ik op onderzoek uitgegaan om te achterhalen wat er die bewuste dag nou eigenlijk was gebeurd. Ik heb toen kunnen herleiden welke schoorsteen dat was. En niet zomaar een schoorsteen. Het was één van de laatste schoorstenen van de Oranje-Nassau II mijnen.” James zette zijn onderzoek voort. Stap voor stap ontdekte hij waar hij eigenlijk woonde.

James Jetlag kan tot op de dag van vandaag niet geloven waarom destijds alles zo resoluut is gesloopt. Naar zijn mening hebben alle oude gebouwen hun charme door het verhaal dat ze vertellen. “Alle historische gebouwen hier in de regio vertellen een verhaal over hoe het hier vroeger was. Door het slopen van deze gebouwen, door het uitwissen van de verhalen, doen we net of het niet bestaan heeft. Dat kan niet. Wat het verhaal ook is, het moet verteld worden.” James is dan ook positief verrast dat er de afgelopen zeven à acht jaar meer aandacht komt voor het verleden van de regio.

Een belangrijk onderdeel van de mijngeschiedenis is de graffitiscene die in tijd na de mijnsluitingen opkomend was. Een ontwikkeling waar James deels zijn carrière aan te danken heeft. “In 1977 werden er verschillende Amerikaanse basissen geopend op de voormalige mijnterreinen, in onder andere Schinveld, Eygelshoven en Brunssum. Er kwamen dan ook grote getale Amerikaanse soldaten hier naartoe die ook andere zaken met zich meebrachten, gewenst én ongewenst. Van drugs tot muziek tot graffiti.” Voor dit laatste is James Jetlag ze eeuwig dankbaar.

Om zijn dankbaarheid te uiten, maakte James al verschillende muurschilderingen met een directe link naar het mijnverleden. Schilderingen die eraan bijdragen dat het mijnverleden blijft voortbestaan. “Of we het nou hebben over het mijnverleden of over ieder ander verleden. Dat wij hier zitten, is een gevolg van het verleden. Daarom vind ik het ook zo belangrijk dat we dit verhaal blijven vertellen. Anders hebben wij en ook de volgende generaties geen idee wat hun wortels zijn.”

Het voornaamste doel van zijn muurschilderingen is het vertellen van een verhaal om zo mensen te inspireren. “Of het nu gaat om een muurschildering die ik gemaakt heb of iemand anders, ik vind het heel mooi dat je een mens kan intrigeren doordat je een tekening maakt die een mens imposant vindt. Zo imposant dat iemand ernaar kijkt en erover praat. Zo maken we de stad een beetje kleurrijker. We richten ons huis tenslotte ook in, laten we de straat dan ook inrichten.”

De verdieping Zwart

James Jetlag representeert Zwart. Eén van de vier verdiepingen in het nieuwe Nederlands Mijnmuseum. Het mijnverhaal begint natuurlijk met steenkool, vandaar de kleur zwart. Op deze etage wordt uitgelegd dat steenkool een natuurlijke en weinig ingewikkelde substantie is. Een substantie die een buitengewoon grote impact heeft gehad op de menselijke beschaving. Sinds mensenheugenis wordt wereldwijd gebruik gemaakt van deze fossiele brandstof. De Romeinen, de Limburgse mijnen en de moderne mijnbouw van vandaag de dag komen aan bod. Daarnaast wordt er in diverse exhibits uitgelegd wat steenkool is, hoe het gewonnen werd en welke producten ervan werden gemaakt. Ook komen er verhalen uit de dagelijkse, ondergrondse praktijk naar boven met alle uitdagingen van dien.

Terug naar de website