Welkom koempel!

Ontdek alle kleuren
van het mijnverleden
Weet je nog,
koempel?
Wat speelt
er bovengronds?
Het bovenhalen
van ons verleden
voor onze toekomst.
Samen het verleden bovenhalen.
Glück auf!
Terug naar Mijn Verhaal

Grauw

Het mijnverleden van Frans Thelen

Ondergrondse kathedralen

Frans Thelen werd geboren in 1936 te Heerlen en heeft na de HBS voor het mijnbedrijf gekozen. Na het afronden van de mijnschool heeft hij maar liefst 21 jaar ondergronds gewerkt. Begonnen als sleper en later doorgegroeid tot mijnopzichter. Maar Frans was niet zomaar een mijnwerker. Hij was de laatste mijnwerker van de Oranje-Nassau mijnen in Heerlen. Na al die jaren ondergronds, was opstappen geen optie. Op 31 december 1974 werd Frans dan ook, tegen zijn wil in, ontslagen.

Frans kan na al die jaren dat hij nu gestopt is in de mijnen nog steeds niet geloven dat er zo weinig over het mijnverleden wordt gesproken. Voor hem en zijn ondergrondse koempels waren de jaren ‘50 en ‘60 een zeer welvarende tijd. “Het was hard werken, maar het was het meer dan waard. We hebben daar ondergrondse kathedralen gebouwd. Heerlen was de rijkste stad van Nederland. Zo hebben wij dat ook ervaren. Alleen hoor je daar nu niemand meer over. Na het sluiten van de mijnen is Heerlen afgezakt naar één van de armste steden van Nederland. Het is triest dat dit het beeld is dat de meeste mensen van Heerlen hebben.”

Wanneer Frans door Heerlen loopt, is hij zichzelf ook bewust van de vele leegstand die de stad vandaag de dag kent. Een zwaar contrast met de tijd van toen. De tijd van het mijnverleden. Frans is dan ook blij en trots dat het Nederlands Mijnmuseum eind dit jaar een tweede locatie opent in het voormalig mijnwerkerswarenhuis Kneepkens. “De ligging is goed. Het is natuurlijk hartje centrum. Een plek die voor veel mensen makkelijk te bereiken is.” Toch zal zijn connectie met de huidige locatie, het schachtgebouw, altijd nét iets specialer blijven. “Ik heb zelf nog in die schacht gewerkt. In 1962 hebben we daar de volledige bekleding vernieuwd. Telkens als ik daar kom, roept dat emotie op.”

Frans heeft niet alleen een bijzondere band met het schachtgebouw, maar met het Nederlands Mijnmuseum in z’n geheel. Hij was namelijk nauw betrokken bij de oprichting ervan. In 1997 liep hij een oud-collega tegen het lijf. Ze raakten aan de praat. De conclusie? Beide heren vonden het schandalig dat er niet tot nauwelijks over het mijnverleden werd gepraat. De hoogste tijd om daar verandering in te brengen. “Al snel kwamen we erachter dat Rein Bettink allerlei mijnobjecten had bewaard. Objecten die tentoon werden én worden gesteld in het schachtgebouw.” Op 17 december 2005 is het Nederlands Mijnmuseum officieel geopend door voormalig minister van Onderwijs Maria van der Hoeven. De rest is geschiedenis.

Volgens de oud-mijnwerker is er geen twijfel over mogelijk of de mijnverhalen wel of niet moeten blijven voortbestaan. “In 1890 was Heerlen nog maar een klein dorpje. Een dorp dat als het ware in de bloei van z’n leven zat. Het is zo ontzettend belangrijk dat onze kinderen en kleinkinderen een idee hebben van hoe deze regio, deze streek, is ontstaan. We moeten ze blijven vertellen wat hun voorouders hebben gedaan, hebben gepresteerd. En belangrijker nog. We moeten ze blijven vertellen hoe de Mijnstreek geworden is zoals die nu is.”

De verdieping Grauw

Frans representeert Grauw. Eén van de vier verdiepingen van het nieuwe Nederlands Mijnmuseum. Hier maken bezoekers kennis met de andere kant van de medaille van het zware werk en de mijnwerkerssamenleving. Denk aan gezondheidsproblemen, de ongelukken ondergronds, de verregaande controle van mijndirecties en kerk op het dagelijks leven, de crisis- en oorlogsjaren en uiteraard de sluiting van de mijnen en neergang van de regio. Hier is te zien hoe de agrarische samenleving van Zuid-Limburg werd gekoloniseerd in voor het zwarte goud en veranderde in een industriële samenleving met alle gevolgen en vervuiling van dien. Het beeld van de mijnwerker kantelt van held naar slaaf van het grootkapitaal. De keerzijde van het goud.

Terug naar de website